Een vijgenboom in de tuin kan aan het einde van de zomer ineens vol hangen met prachtige vruchten. Maar dan begint het wachten. Want wanneer kun je vijgen oogsten? En misschien nog wel belangrijker: wanneer is een vijg rijp genoeg om te eten?
In Nederland valt het belangrijkste vijgen seizoen doorgaans in de late zomer en het begin van de herfst. Veel vijgen zijn vanaf augustus of september rijp, waarbij de oogst afhankelijk van het ras en het weer tot in oktober kan doorlopen.
Toch kun je beter niet alleen naar de kalender kijken. Een vijg laat namelijk behoorlijk duidelijk zien én voelen wanneer hij klaar is om geplukt te worden. Kleur, zachtheid en de stand van de vrucht zijn daarbij veel belangrijker.
Wanneer vijgen oogsten?
Als algemene richtlijn kun je in Nederland vijgen oogsten vanaf augustus tot en met oktober. Bij gunstige omstandigheden kunnen sommige vruchten nog later rijpen.
Het exacte oogstmoment hangt onder meer af van:
- het vijgenras;
- de hoeveelheid zon;
- de standplaats van de boom;
- de temperaturen in voorjaar en zomer;
- de hoeveelheid water die de plant krijgt;
- het moment waarop de vruchten zijn gevormd.
Een vijgenboom tegen een zonnige, beschutte muur op het zuiden heeft bijvoorbeeld betere omstandigheden om zijn vruchten te laten rijpen dan een boom op een koele, winderige plek.
Daarom bestaat er geen vaste datum waarop je alle vijgen moet plukken.
Wanneer is een vijg rijp?
Dit is waarschijnlijk de belangrijkste vraag wanneer je zelf een vijgenboom hebt. Een vijg verandert tijdens het rijpen namelijk behoorlijk.
Een rijpe vijg herken je meestal aan verschillende kenmerken:
- de vrucht voelt duidelijk zacht aan;
- de vijg gaat meer naar beneden hangen;
- de kleur verandert;
- de schil kan kleine scheurtjes krijgen;
- de vrucht laat relatief gemakkelijk los;
- de vijg ruikt zoet;
- het vruchtvlees is zacht, sappig en zoet.
Vooral het zachter worden en gaan hangen van de vrucht zijn goede aanwijzingen. University of California IPM beschrijft volledig rijpe vijgen eveneens als zacht en naar beneden hangend aan hun steel.
Een onrijpe vijg staat vaak nog vrij stevig en rechtop aan de tak. Naarmate hij rijpt, wordt de vrucht zwaarder en zachter en buigt hij steeds verder naar beneden.
Welke kleur heeft een rijpe vijg?
Hier ontstaat gemakkelijk verwarring. Niet iedere rijpe vijg is donkerpaars.
Welke kleur een vijg krijgt, is namelijk afhankelijk van het ras. Vijgen kunnen onder andere:
- groen;
- geelgroen;
- geel;
- roodbruin;
- bruin;
- paars;
- donkerpaars;
- bijna zwart
zijn.
Een groene vijg is dus niet automatisch een onrijpe vijg. Er bestaan rassen waarvan de schil ook bij volledige rijpheid groen of geelgroen blijft.
Kijk daarom vooral naar de kleurverandering van jouw eigen vruchten. Bij donkere rassen wordt de kleur tijdens het rijpen vaak dieper paars of bruin. Groene rassen kunnen juist wat lichter, geler of enigszins doorschijnend worden.
Combineer de kleur altijd met andere kenmerken, zoals zachtheid en de stand van de vrucht.
De hangtest: een eenvoudige manier om rijpe vijgen te herkennen
Een handige manier om te zien of een vijg bijna rijp is, is kijken naar de positie van de vrucht.
Onrijpe vijgen zijn stevig en staan vaak min of meer van de tak af. Tijdens het rijpen wordt de vrucht groter en zachter. De ‘nek’ van de vijg wordt soepeler, waardoor de vrucht naar beneden gaat hangen.
Zie je een grote, zachte vijg duidelijk naar beneden hangen? Dan is de kans groot dat het tijd is om hem te plukken.
Voel vervolgens voorzichtig aan de vrucht. Een rijpe vijg geeft mee wanneer je er zachtjes in knijpt. Hij mag echter niet volledig papperig of rot aanvoelen.
Kun je vijgen te vroeg plukken?
Dat kun je beter voorkomen.
Een volledig groene, harde vijg die nog niet aan het rijpingsproces is begonnen, zal na het plukken niet alsnog veranderen in dezelfde zoete, sappige vijg die hij aan de boom had kunnen worden. Onderzoek naar het rijpingsproces van vijgen laat zien dat vruchten die vóór het begin van de rijpingsfase worden geoogst, na de oogst niet normaal verder rijpen.
Dat maakt het juiste oogstmoment extra belangrijk.
Bij appels en peren kan dit anders liggen. Heb je verschillende fruitbomen in je tuin? Lees dan ook wanneer appels plukrijp zijn en wanneer je peren moet plukken.
Kunnen vijgen narijpen na het plukken?
Hierover kom je nogal eens tegenstrijdige informatie tegen. Dat komt doordat er verschil is tussen een volledig onrijpe vijg en een vijg waarvan de rijping al is begonnen.
Een harde, groene vijg die duidelijk onrijp is, kun je beter niet plukken in de verwachting dat hij binnen alsnog heerlijk rijp wordt. Een vijg waarvan het rijpingsproces al duidelijk begonnen is, kan na het plukken nog wel zachter worden en enigszins in smaak veranderen.
Voor de lekkerste vijgen uit eigen tuin blijft het advies daarom eenvoudig: laat ze zo lang mogelijk aan de boom rijpen en oogst ze wanneer ze zacht en eetrijp zijn.
Zijn onrijpe vijgen giftig?
Op internet wordt regelmatig gezocht naar “onrijpe vijgen giftig”. Het antwoord vraagt wat nuance.
Een onrijpe vijg is niet simpelweg een giftige vrucht waarvan één hap direct gevaarlijk is. Wel bevatten onrijpe vijgen relatief veel wit melksap, ook wel latex genoemd. Dit sap bevat onder andere het eiwitsplitsende enzym ficine.
Dat melksap kan irriterend zijn. Vooral bij gevoelige mensen kan contact irritatie van de huid, lippen of mond veroorzaken. Wetenschappelijk onderzoek laat bovendien zien dat de activiteit van ficine hoger is tijdens de vroege ontwikkeling van de vrucht en afneemt naarmate de vijg rijpt.
Het is daarom verstandig om vijgen gewoon goed rijp te laten worden voordat je ze vers eet.
Wat is het witte sap uit een vijg?
Wanneer je een onrijpe vijg afbreekt, zie je vaak een wit, melkachtig sap uit de steel komen. Hetzelfde sap kan vrijkomen wanneer je een tak of blad van de vijgenboom beschadigt.
Dit is latex van de vijgenplant.
Komt er bij het plukken nog veel wit melksap uit de steel, dan kan dat erop wijzen dat de vijg nog niet optimaal rijp is. Bij volledig rijpe vruchten is er doorgaans minder latex aanwezig.
Probeer het sap niet op je huid te krijgen. Zeker tijdens het snoeien of wanneer je veel vijgen oogst, kunnen handschoenen daarom prettig zijn.
Wanneer loopt het vijgen seizoen in Nederland?
Het Nederlandse vijgen seizoen loopt voor vijgen uit eigen tuin grofweg van augustus tot oktober.
Dat betekent niet dat iedere vijgenboom gedurende deze hele periode vruchten geeft. Bij de ene boom kun je in augustus al beginnen met oogsten, terwijl een andere pas in september of oktober rijpe vruchten heeft.
In warmere landen kan de oogst bovendien anders verlopen. Vijgen zijn van oorsprong aangepast aan veel warmere omstandigheden dan het Nederlandse klimaat.
Voor de tuinier is daarom vooral belangrijk om de eigen boom goed in de gaten te houden.
Kan een vijgenboom twee keer per jaar vijgen geven?
Dit is een interessant kenmerk van vijgenbomen. Sommige vijgenrassen kunnen in principe meer dan één oogst produceren.
Er kan onderscheid worden gemaakt tussen een vroege oogst op hout van het voorgaande jaar – vaak aangeduid als de breba-oogst – en een latere hoofdoogst op de nieuwe groei van dat jaar. Of beide oogsten daadwerkelijk rijpe vijgen opleveren, hangt sterk af van ras en klimaat.
In Nederland is het groeiseizoen relatief kort. Daardoor krijgen laat gevormde vijgen lang niet altijd voldoende warmte en tijd om voor de winter volledig rijp te worden.
Het kan dus gebeuren dat je vijgenboom in oktober nog vol kleine, harde groene vijgen hangt die geen kans meer hebben om dat jaar af te rijpen.
Wat moet je doen met onrijpe vijgen aan het einde van het seizoen?
Hangen er laat in de herfst nog grote, harde vijgen aan de boom die niet rijp zijn geworden? Dan zullen deze in het Nederlandse klimaat meestal niet alsnog een mooie oogst opleveren.
Gardeners’ World adviseert grotere vruchten die aan het einde van het seizoen niet rijp zijn geworden te verwijderen. Kleine vruchtbeginsels ter grootte van ongeveer een erwt kunnen bij sommige vijgenbomen juist overwinteren en het volgende seizoen verder groeien.
Het is dus niet nodig om in het najaar ieder klein vijgje van de boom te halen.
Waarom worden mijn vijgen niet rijp?
Een vijgenboom kan prachtig groeien en toch moeite hebben om zijn vruchten rijp te krijgen. Daar kunnen verschillende oorzaken voor zijn.
Te weinig zon
Vijgen houden van warmte en zon. Een beschutte plek in de volle zon is daarom ideaal. Een muur die gedurende de dag warmte opneemt en later weer afgeeft kan helpen om een gunstig microklimaat te creëren.
Het verkeerde vijgenras
Niet ieder vijgenras is even geschikt voor het Nederlandse klimaat. Sommige rassen hebben simpelweg een langer en warmer groeiseizoen nodig.
Kies daarom bij voorkeur een ras waarvan bekend is dat het onder Nederlandse omstandigheden goed kan afrijpen.
Een koude zomer
Zelfs met het juiste ras heb je het weer niet in de hand. Een relatief koude en natte zomer kan ervoor zorgen dat de ontwikkeling en rijping langzamer verlopen.
Te weinig water
Hoewel een vijgenboom redelijk goed tegen droge omstandigheden kan, heeft hij tijdens de ontwikkeling van zijn vruchten wel voldoende vocht nodig. Langdurige droogte kan de ontwikkeling beïnvloeden.
Een vijg in een pot is daarbij extra gevoelig, omdat de beperkte hoeveelheid potgrond sneller uitdroogt.
Te veel groei
Een vijgenboom die vooral veel lange, nieuwe scheuten maakt, steekt veel energie in vegetatieve groei. Een evenwichtige plant met voldoende zonlicht op de vruchten geeft doorgaans betere omstandigheden voor het rijpen.
Welke vijgenrassen zijn geschikt voor Nederland?
Een van de bekendste vijgen voor Nederlandse tuinen is Ficus carica ‘Brown Turkey’. Dit ras wordt veel aangeplant en kan onder geschikte omstandigheden goed in ons klimaat groeien en vruchten produceren.
Daarnaast bestaan er verschillende andere rassen die in een gematigd klimaat kunnen worden geteeld.
Wanneer je een nieuwe vijgenboom koopt, is het daarom verstandig niet alleen te kijken naar de kleur en smaak van de vrucht. Let vooral op:
- winterhardheid;
- hoe vroeg het ras rijpt;
- geschiktheid voor het Nederlandse klimaat;
- uiteindelijke grootte van de plant;
- geschiktheid voor pot of volle grond.
Vooral een vroeg rijpend ras kan interessant zijn. De kans is dan groter dat de vruchten voldoende tijd hebben om rijp te worden voordat het in het najaar kouder wordt.
Wanneer vijgen oogsten van Brown Turkey?
Brown Turkey is populair in Nederlandse tuinen en vormt vruchten die tijdens het rijpen bruin tot paarsachtig kunnen verkleuren.
Ook hier geldt: pluk niet puur op kleur.
Wacht totdat de vijg:
- duidelijk zachter is geworden;
- naar beneden hangt;
- zijn kenmerkende rijpe kleur heeft;
- gemakkelijk van de plant komt;
- zoet ruikt en eventueel kleine barstjes begint te vertonen.
Afhankelijk van standplaats en weersomstandigheden kunnen de vruchten vanaf de late zomer tot in de herfst rijp worden.
Hoe moet je vijgen oogsten?
Vijgen oogsten is eenvoudig, maar doe het voorzichtig. Een volledig rijpe vijg is namelijk behoorlijk kwetsbaar.
Pak de vrucht voorzichtig vast en beweeg hem omhoog en van de tak af. Een goed rijpe vijg laat doorgaans gemakkelijk los. Je kunt eventueel een schone snoeischaar gebruiken en een klein stukje steel aan de vrucht laten zitten.
Moet je hard trekken? Dan is de kans groot dat de vijg nog niet volledig rijp is.
Draag eventueel handschoenen wanneer je meerdere vijgen gaat plukken. Het melksap uit de plant kan bij sommige mensen huidirritatie veroorzaken.
Kun je vijgen met scheurtjes nog eten?
Een paar kleine scheurtjes in de schil hoeven niet te betekenen dat de vijg niet meer eetbaar is. Ze kunnen juist ontstaan wanneer de vrucht volledig rijp wordt.
Controleer de vrucht wel goed.
Een vijg die zuur ruikt, beschimmeld is of duidelijk aan het rotten is, kun je beter niet eten. Een extreem rijpe opengebarsten vrucht trekt bovendien snel insecten aan.
Dat is meteen een reden om tijdens het vijgen oogsten regelmatig langs de boom te lopen. Tijdens warm weer kan het verschil tussen perfect rijp en overrijp verrassend klein zijn.
Eten vogels en wespen vijgen?
Helaas ben je waarschijnlijk niet de enige die zit te wachten tot je vijgen rijp zijn.
Rijpe vijgen zijn aantrekkelijk voor onder andere vogels en insecten. Vooral wanneer de schil begint open te barsten en het zoete vruchtvlees bereikbaar wordt, kunnen wespen en andere insecten erop afkomen.
Controleer de boom tijdens de oogstperiode daarom liefst dagelijks. Rijpe vruchten kun je beter meteen oogsten.
Gebruik je een net tegen vogels, zorg dan dat dit goed gespannen is en dieren er niet in verstrikt kunnen raken.
Hoe lang kun je verse vijgen bewaren?
Hier zit een nadeel aan het perfect rijp oogsten: rijpe vijgen zijn zeer kwetsbaar en beperkt houdbaar.
Je kunt ze daarom het beste zo snel mogelijk eten of verwerken. Heb je ineens veel rijpe vijgen, dan kun je ze bijvoorbeeld gebruiken voor:
- vijgenjam;
- chutney;
- taart;
- salade;
- desserts;
- vijgencompote;
- gedroogde vijgen.
Je kunt vijgen ook invriezen als je de oogst niet direct kunt verwerken.
Kun je vijgen met schil eten?
Ja. Van een goed rijpe eetbare vijg kun je de schil gewoon eten.
Was de vrucht voorzichtig en verwijder eventueel het steeltje. Daarna kun je hem in zijn geheel eten of doormidden snijden.
Het prachtige rode, roze of amberkleurige vruchtvlees aan de binnenkant zit vol kleine structuren die vaak voor zaadjes worden aangezien. Botanisch gezien is een vijg bijzonder: wat wij als vrucht zien, is eigenlijk een holle bloeiwijze waarin de kleine bloemen zich aan de binnenzijde bevinden.
Wanneer druiven, appels, peren en vijgen oogsten?
Heb je meerdere fruitbomen en -planten in de tuin, dan loopt de oogstperiode van de verschillende soorten mooi in elkaar over.
Druiven worden in Nederland meestal vanaf de late zomer en in de herfst geoogst. Lees daarvoor onze uitgebreide uitleg over wanneer je druiven moet plukken.
Heb je ook een appel- of perenboom? Bekijk dan ook:
- Wanneer zijn appels uit eigen tuin plukrijp?
- Wanneer peren plukken? Alles over het oogsten van peren
Zo kun je vanaf de late zomer vaak wekenlang verschillende soorten fruit uit eigen tuin oogsten.
Veelgestelde vragen over vijgen oogsten
Een vijg is rijp wanneer hij zacht aanvoelt, wat naar beneden hangt en de kleur heeft gekregen die bij het betreffende ras hoort. Een rijpe vijg laat bovendien relatief gemakkelijk los van de boom. Let niet alleen op de kleur: sommige vijgenrassen blijven namelijk groen wanneer ze rijp zijn.
In Nederland kun je vijgen meestal vanaf augustus tot en met oktober oogsten. Het precieze moment is afhankelijk van het ras, het weer en de standplaats. Op een warme en zonnige plek kunnen vijgen eerder rijp worden dan op een koelere locatie.
Niet iedere groene vijg is onrijp. Sommige vijgenrassen blijven ook bij volledige rijpheid groen of geelgroen. Kijk daarom vooral naar de structuur van de vrucht. Een rijpe groene vijg wordt zacht, gaat vaak wat naar beneden hangen en laat gemakkelijker los. Ook kan de schil iets lichter of doorschijnender worden.
Een volledig onrijpe vijg kun je beter niet rauw eten. Onrijpe vijgen bevatten relatief veel wit melksap (latex), dat onder andere ficine bevat en irritatie aan huid, mond en slijmvliezen kan veroorzaken. Bovendien zijn onrijpe vijgen hard en doorgaans weinig smakelijk.
De zoekvraag “zijn onrijpe vijgen giftig?” vraagt om enige nuance. Onrijpe vijgen worden soms als giftig omschreven, maar dat is te kort door de bocht. Het witte melksap van de vijgenplant kan wel irriterend zijn. Het is daarom verstandig vijgen volledig te laten rijpen voordat je ze vers eet en contact met veel melksap te vermijden.
Een harde, volledig onrijpe vijg zal na het plukken niet alsnog dezelfde zoete en sappige kwaliteit ontwikkelen als een vijg die aan de boom rijpt. Is het rijpingsproces al begonnen, dan kan de vrucht na het plukken nog wat zachter worden. Voor de beste smaak kun je vijgen daarom het beste zo lang mogelijk aan de boom laten rijpen.
Vijgen hebben veel warmte en zon nodig. Wanneer de vruchten niet rijp worden, kan dat komen door te weinig zonlicht, een koel groeiseizoen, een minder geschikte standplaats of een laatrijpend ras. Vooral vijgen die pas laat in de zomer worden gevormd, krijgen in Nederland soms onvoldoende tijd om voor de winter af te rijpen.
Ja. Een vijg die te lang aan de boom blijft hangen kan overrijp worden, openbarsten of gaan rotten. Zeer rijpe vruchten zijn bovendien aantrekkelijk voor vogels, wespen en andere insecten. Tijdens het hoogtepunt van het vijgen seizoen is het daarom verstandig regelmatig te controleren welke vruchten klaar zijn voor de oogst.
Het witte sap is latex of melksap van de vijgenplant. Vooral uit onrijpe vruchten, bladeren en beschadigde takken kan dit sap komen. Het kan de huid irriteren. Bij het snoeien van een vijgenboom of het oogsten van veel vijgen kan het daarom verstandig zijn handschoenen te dragen.
Tijdens warme perioden kunnen vijgen snel rijpen. Controleer een boom met veel bijna rijpe vruchten daarom bij voorkeur dagelijks of om de paar dagen. Je hoeft niet te wachten totdat alle vijgen tegelijkertijd rijp zijn. Oogst iedere vrucht zodra deze zacht en volledig rijp is.
Grote, harde vijgen die laat in het najaar nog onrijp aan de boom hangen, zullen in het Nederlandse klimaat meestal niet meer volledig afrijpen. Deze kun je verwijderen. Zeer kleine vruchtbeginsels kunnen bij sommige rassen aan de boom blijven zitten en overwinteren om het volgende seizoen verder te groeien.
Daar is geen vast aantal dagen voor te geven. Het ras, de temperatuur, hoeveelheid zon en het moment waarop de vrucht zich heeft gevormd spelen allemaal een rol. Zodra een vijg zichtbaar begint te verkleuren en zachter wordt, kan de laatste fase van de rijping relatief snel verlopen. Controleer de boom vanaf dat moment regelmatig.
Dat hoeft niet per se. Een volledig rijpe vijg laat meestal vrij gemakkelijk los wanneer je hem voorzichtig vastpakt en van de tak beweegt. Wil je beschadiging voorkomen, dan kun je ook een schone snoeischaar gebruiken en de vrucht met een klein stukje steel afknippen.
Ja, een volledig rijpe vijg kun je direct na de oogst eten. Was hem eerst voorzichtig en verwijder eventueel het steeltje. Ook de schil van een rijpe vijg is eetbaar. Let er uiteraard op dat de vrucht niet beschimmeld, aangevreten of aan het rotten is.
Voor vijgen uit eigen tuin loopt het belangrijkste vijgen seizoen in Nederland ongeveer van augustus tot oktober. In een warm jaar en op een zeer beschutte standplaats kan de oogstperiode iets afwijken. Het is daarom verstandiger om naar de vruchten zelf te kijken dan uitsluitend naar de kalender.
Nog even kort: wanneer kun je vijgen oogsten?
Wil je snel bepalen of je vijgen klaar zijn voor de oogst? Kijk dan niet alleen naar de maand of de kleur.
In Nederland kun je vijgen meestal vanaf augustus tot in oktober oogsten. Een rijpe vijg voelt zacht aan, hangt naar beneden en heeft de uiteindelijke kleur die bij het ras hoort. Vaak laat hij bovendien gemakkelijk los van de boom.
Pluk een harde vijg liever niet te vroeg. Vooral een volledig onrijpe vijg wordt na de oogst niet ineens een sappige, zoete vrucht. En zie je bij het plukken nog veel wit melksap? Dan kan dat eveneens een aanwijzing zijn dat de vrucht nog niet optimaal rijp is.
De beste manier om het juiste moment te leren herkennen is uiteindelijk heel eenvoudig: bekijk je vijgenboom tijdens het vijgen seizoen dagelijks en voel voorzichtig aan de vruchten. Zodra een vijg zacht wordt, naar beneden gaat hangen en gemakkelijk loslaat, is het tijd om te oogsten.
En dan hoef je eigenlijk nog maar één ding te doen: hem opeten voordat de vogels je voor zijn.
