Heb je een passiebloem in de tuin, dan kan er na de spectaculaire bloei ineens iets verrassends gebeuren: er verschijnen groene, eivormige vruchten aan de plant. Sommige daarvan verkleuren uiteindelijk naar geel of opvallend oranje. Ze lijken verdacht veel op kleine passievruchten. Maar zijn ze dat ook? Kun je de vruchten van de passiebloem eten?
Het korte antwoord is: dat hangt af van de soort passiebloem.
Van verschillende Passiflora-soorten zijn de volledig rijpe vruchten eetbaar. De bekende passievrucht die je in de supermarkt koopt, is afkomstig van Passiflora edulis. Maar dat is meestal niet dezelfde passiebloem die in Nederlandse tuinen als sierplant tegen een schutting of pergola groeit.
Heb je een passiebloem met overwegend witte bloemen, een opvallende blauw-paarse kroon en later oranje vruchten? Dan is de kans groot dat je naar Passiflora caerulea kijkt. De rijpe vruchten van deze soort worden als eetbaar beschouwd, maar staan bepaald niet bekend als een culinaire delicatesse. Ze zijn vaak flauw en missen de uitgesproken zoetzure, tropische smaak van de passievrucht uit de winkel.
Wat voor vruchten groeien er aan een passiebloem?
Passiebloemen behoren tot het geslacht Passiflora. Na een succesvolle bestuiving kan de bloem uitgroeien tot een vrucht.
Hoe die vrucht eruitziet, verschilt per soort. Er bestaan Passiflora-soorten met paarse, gele, groene, roodachtige en oranje vruchten. Ook formaat, smaak en hoeveelheid vruchtvlees verschillen enorm.
En daar ontstaat meteen een belangrijke verwarring: passiebloem en passievrucht zijn geen twee totaal verschillende planten.
De bekende eetbare passievrucht groeit óók aan een passiebloem. Alleen gaat het daarbij om bepaalde soorten die vanwege hun smakelijke vruchten worden geteeld.
Welke passiebloem geeft de passievrucht uit de supermarkt?
De bekendste eetbare passievrucht is afkomstig van Passiflora edulis.
Deze soort wordt op grote schaal geteeld vanwege de aromatische vruchten. Er bestaan vormen met onder andere paarse en gele vruchten.
Snijd je zo’n rijpe passievrucht open, dan vind je binnenin een grote hoeveelheid sappig vruchtvlees met zwarte zaden. Dat vruchtvlees heeft de bekende uitgesproken zoetzure, tropische smaak.
Het is dus een echte passiebloem, maar wel een andere soort dan de winterhardere sierpassiebloemen die je veel in Nederlandse tuinen ziet.
Oranje vruchten aan je passiebloem: welke soort heb je waarschijnlijk?
Een veel aangeplante passiebloem in Nederlandse tuinen is Passiflora caerulea. De soortnaam caerulea verwijst naar blauw, waardoor hij in het Nederlands vaak blauwe passiebloem wordt genoemd.
Dat kan verwarrend zijn, want de bloemen zelf hebben opvallend veel wit. Ze bestaan uit witte of witachtige bloembladen met in het midden een karakteristieke kroon van draadvormige structuren waarin blauw, paars en wit voorkomen.
Na de bloei kunnen eivormige vruchten ontstaan. Eerst zijn die groen. Wanneer ze rijpen, kleuren ze geel tot diep oranje.
Het resultaat ziet er behoorlijk exotisch uit. Als je niet beter weet, zou je kunnen denken dat je gratis passievruchten in de tuin hebt hangen.
En technisch gezien zit je daar niet eens zo ver naast.
Kun je de oranje vruchten van Passiflora caerulea eten?
Ja, de volledig rijpe vrucht van Passiflora caerulea wordt als eetbaar beschouwd.
De Royal Horticultural Society noemt de oranje vruchten van Passiflora caerulea expliciet eetbaar, maar voegt daar meteen aan toe dat ze niet bijzonder smakelijk zijn.
Dat laatste is belangrijk.
Wie een passievrucht uit de supermarkt verwacht, kan behoorlijk teleurgesteld zijn. Het vruchtvlees van Passiflora caerulea wordt doorgaans omschreven als flauw. Ook zit er relatief weinig vruchtvlees in de vrucht.
Snijd je een rijpe vrucht open, dan zie je binnenin zaden met daaromheen roodachtig tot donkerrood vruchtvlees. Dat gedeelte ziet er misschien aantrekkelijk uit, maar de smaak is doorgaans veel minder intens dan bij Passiflora edulis.
Heb je zelf zo’n oranje vrucht geprobeerd en dacht je: “Dit smaakt eigenlijk nergens naar”, dan hoeft er dus niets mis te zijn met de plant of de vrucht. Dat is min of meer wat je van deze soort kunt verwachten.
Waarom smaakt mijn passievrucht uit de tuin niet lekker?
De meest waarschijnlijke verklaring is dat je geen Passiflora edulis hebt, maar een andere Passiflora-soort die voornamelijk vanwege de bloemen wordt gekweekt.
Vooral Passiflora caerulea is in Nederland populair als sierplant. Deze soort is veel beter bestand tegen ons klimaat dan de tropische Passiflora edulis.
De afweging is eigenlijk logisch:
Passiflora caerulea: vooral interessant vanwege de spectaculaire bloemen en de relatief goede winterhardheid. De oranje vruchten zijn een leuke bonus, maar culinair niet bijzonder.
Passiflora edulis: vooral interessant vanwege de heerlijke passievruchten, maar heeft veel meer warmte nodig en is aanzienlijk minder geschikt om onbeschermd het Nederlandse winterklimaat te doorstaan.
Een passiebloem vol oranje vruchten hoeft dus niet automatisch een geweldige fruitplant te zijn.
Wanneer is de vrucht van Passiflora caerulea rijp?
De vruchten beginnen groen. Naarmate ze rijpen, verandert de schil naar geel en uiteindelijk vaak geel-oranje tot diep oranje.
Wacht met eventueel proeven totdat de vrucht volledig oranje en rijp is.
Een onrijpe groene vrucht is niet hetzelfde als de rijpe eetbare vrucht. Sowieso is voorzichtigheid verstandig wanneer je niet precies weet welke Passiflora-soort of cultivar je hebt.
Eet daarom nooit zomaar vruchten van een onbekende passiebloem omdat ze op een passievrucht lijken.
Kun je iedere passievrucht uit de tuin eten?
Nee. Dit is misschien wel het belangrijkste punt van het hele verhaal.
Passiflora is een groot plantengeslacht met zeer veel verschillende soorten en daarnaast allerlei cultivars en hybriden. Die kun je niet allemaal over één kam scheren.
Bij sommige soorten zijn de rijpe vruchten geschikt voor consumptie. Bij andere soorten of hybriden kunnen onrijpe vruchten ongewenste stoffen bevatten of is consumptie niet gebruikelijk of onvoldoende gedocumenteerd.
Weet je niet welke passiebloem je hebt? Identificeer de plant dan eerst voordat je de vruchten eet.
De kleur van de vrucht alleen is daarvoor onvoldoende.
Welke Passiflora-soorten hebben eetbare vruchten?
De bekendste is uiteraard Passiflora edulis. Dit is wereldwijd een belangrijke soort voor de productie van passievruchten.
Een andere soort die om zijn eetbare vrucht wordt geteeld is Passiflora quadrangularis, de reuzengranadilla. De vruchten daarvan kunnen enorm groot worden.
Daarnaast zijn van verschillende andere Passiflora-soorten vruchten bekend die lokaal worden gegeten.
Voor de Nederlandse tuin is vooral het onderscheid tussen Passiflora edulis en Passiflora caerulea interessant. De eerste levert de passievrucht zoals we die als voedingsmiddel kennen. De tweede wordt hier veel vaker als sierplant aangeplant en kan opvallende oranje vruchten produceren die wel eetbaar zijn wanneer ze volledig rijp zijn, maar doorgaans weinig indruk maken qua smaak.
Kun je zelf passievruchten kweken in Nederland?
Dat kan, maar voor echte lekkere passievruchten wordt het een stuk uitdagender.
Passiflora edulis is een subtropische tot tropische klimplant en heeft veel warmte en licht nodig. In Nederland is een verwarmde kas of serre daarom een veel geschiktere omgeving dan een vaste plek buiten in de tuin.
De Royal Horticultural Society adviseert voor Passiflora edulis een verwarmde kas of serre en geeft aan dat deze tropische soort niet goed tegen wintertemperaturen onder ongeveer 15 °C kan.
Wie vooral een spectaculaire klimplant voor de tuin zoekt, komt daardoor eerder bij Passiflora caerulea en cultivars daarvan uit.
Waarom krijgt mijn passiebloem ineens zoveel vruchten?
Om een vrucht te vormen moet een bloem worden bestoven. Wanneer je passiebloem rijk heeft gebloeid en insecten de bloemen goed hebben bezocht, kunnen daarna ineens behoorlijk veel vruchten verschijnen.
Dat kan best verrassend zijn. De passiebloem wordt in Nederlandse tuinen immers vooral vanwege zijn bijzondere bloemen aangeplant. Daardoor staan veel mensen er niet bij stil dat die bloemen uiteindelijk ook vruchten kunnen produceren.
Na een goede zomer kan de plant daardoor in de nazomer en herfst ineens vol groene en later oranje vruchten hangen.
Kan ik de zaden uit een passievrucht uit mijn tuin gebruiken?
In de vrucht zitten zaden waarmee je in principe nieuwe planten kunt proberen op te kweken.
Houd er wel rekening mee dat een uit zaad gekweekte plant niet noodzakelijk exact dezelfde eigenschappen krijgt als de moederplant, zeker wanneer er sprake is van cultivars of kruisbestuiving.
Wil je juist exact dezelfde passiebloem vermeerderen, dan is vegetatieve vermeerdering, bijvoorbeeld via stekken, vaak een betere methode.
Wat kun je met de vruchten van Passiflora caerulea doen?
Omdat de smaak meestal niet spectaculair is, worden de vruchten zelden speciaal voor consumptie geteeld.
Je kunt het vruchtvlees van een correct geïdentificeerde, volledig rijpe Passiflora caerulea proeven. Verwacht alleen niet de krachtige smaak van een commerciële passievrucht.
Eigenlijk zijn de vruchten vooral decoratief interessant. De combinatie van exotische bloemen en feloranje vruchten maakt de plant in de nazomer bijzonder om te zien.
Wie passievruchten wil kweken om daadwerkelijk lekker te eten, kan beter kijken naar Passiflora edulis.
Is passiebloem hetzelfde als passievrucht?
Niet helemaal, maar de twee begrippen zijn wel nauw met elkaar verbonden.
Passiebloem is de Nederlandse naam die we gebruiken voor planten uit het geslacht Passiflora en vooral voor de sierplanten en hun bloemen.
Passievrucht is de benaming voor de vrucht van bepaalde Passiflora-soorten, waarbij Passiflora edulis veruit de bekendste is.
Je kunt het dus zo onthouden:
Iedere commerciële passievrucht groeit aan een passiebloem, maar niet iedere passiebloem levert de passievrucht die je uit de supermarkt kent.
Kun je thee maken van passiebloem?
Naast de bloemen en vruchten kom je passiebloem ook tegen als ingrediënt van kruidenthee. Maar ook hier is het belangrijk om naar de botanische soort te kijken.
De passiebloem die in Europa traditioneel medicinaal wordt gebruikt is Passiflora incarnata.
Dat is dus opnieuw een andere soort dan zowel de bekende sierplant Passiflora caerulea als de passievruchtplant Passiflora edulis.
Voor medicinale toepassingen gebruikt men volgens de Europese geneesmiddelenautoriteit EMA de bovengrondse delen van Passiflora incarnata. Het gaat om gedroogde plantendelen die onder andere als kruidenthee kunnen worden bereid.
Waar wordt passiebloemthee voor gebruikt?
Passiebloem heeft een lange geschiedenis als kruidengeneesmiddel. Volgens het Europees Geneesmiddelenbureau wordt Passiflora incarnata traditioneel gebruikt voor de verlichting van milde symptomen van mentale stress en als hulpmiddel bij het slapen.
Dat verdient wel een belangrijke kanttekening.
De EMA kwalificeert dit als traditioneel gebruik. Dat betekent dat er langdurige gebruikservaring bestaat, maar dat het beschikbare klinische onderzoek niet voldoende is om harde conclusies over de werkzaamheid te trekken.
Een kop passiebloemthee moet je dus niet presenteren als een bewezen behandeling tegen slapeloosheid of stress.
Van welk deel van de passiebloem wordt thee gemaakt?
De naam ‘passiebloemthee’ kan de indruk wekken dat uitsluitend de spectaculaire bloemen in het theezakje zitten. Dat hoeft niet zo te zijn.
Voor het kruidengeneeskundige product Passiflorae herba worden de gedroogde bovengrondse delen van Passiflora incarnata gebruikt. Daaronder vallen de kruidachtige delen van de plant.
De Europese monografie voor Passiflora incarnata beschrijft onder andere een kruidenthee waarbij fijngesneden gedroogd plantenmateriaal met kokend water wordt geïnfuseerd.
Dat is dus iets anders dan simpelweg een bloem van je sierpassiebloem in een mok heet water leggen.
Kun je thee maken van de passiebloem uit je eigen tuin?
Hier zou ik voorzichtig mee zijn.
Als er Passiflora caerulea in je tuin staat, betekent het feit dat de rijpe vrucht eetbaar is niet automatisch dat je de bladeren en bloemen op dezelfde manier moet gebruiken als Passiflora incarnata.
Gebruik een willekeurige sierpassiebloem daarom niet als vervanging voor Passiflora incarnata in kruidenthee.
Wil je passiebloemthee drinken vanwege het traditionele gebruik van het kruid, kies dan een daarvoor bestemd product waarop duidelijk Passiflora incarnata als gebruikte plantensoort staat vermeld.
Dat voorkomt ook problemen met verkeerd geïdentificeerde soorten, cultivars of hybriden.
Passiflora caerulea, edulis en incarnata: wat is het verschil?
De drie namen lijken behoorlijk op elkaar, maar hebben voor de gemiddelde tuinbezitter heel verschillende betekenissen.
| Soort | Vooral bekend om | Vrucht/gebruik |
|---|---|---|
| Passiflora caerulea | Sierplant voor de tuin | Oranje, rijpe vrucht eetbaar maar doorgaans flauw |
| Passiflora edulis | Echte passievrucht | Aromatische eetbare passievrucht |
| Passiflora incarnata | Traditioneel kruidengeneeskundig gebruik | Bovengrondse delen worden onder meer verwerkt in passiebloemthee |
Dat verklaart meteen waarom er online zoveel verwarring over passiebloemen ontstaat. Zoek je op “passiebloem eetbaar”, dan kun je informatie tegenkomen over drie verschillende planten die allemaal tot hetzelfde geslacht behoren.
Veelgestelde vragen over de vruchten van de passiebloem
Wanneer het om Passiflora caerulea gaat, zijn de volledig rijpe oranje vruchten eetbaar. Ze staan alleen niet bekend om hun lekkere smaak. Heb je een andere soort of weet je niet welke passiebloem er staat, identificeer de plant dan voordat je de vruchten eet.
Het zijn vruchten van een Passiflora en je zou ze in brede zin dus passievruchten kunnen noemen. Het zijn echter niet de passievruchten die normaal gesproken commercieel als fruit worden verkocht. Die zijn doorgaans afkomstig van Passiflora edulis.
Waarschijnlijk heb je een siersoort zoals Passiflora caerulea. De rijpe oranje vruchten daarvan zijn eetbaar, maar het vruchtvlees is doorgaans vrij flauw. Dat is een eigenschap van de soort en betekent niet noodzakelijk dat je de vrucht op het verkeerde moment hebt geplukt.
Bij Passiflora caerulea verkleuren de vruchten tijdens het rijpen van groen naar geel en uiteindelijk oranje. Wacht totdat de vrucht volledig rijp en oranje is.
Doe dat niet zomaar. Bij verschillende Passiflora-soorten kunnen onrijpe plantendelen ongewenste stoffen bevatten. Wacht bij een bekende eetbare soort tot de vrucht volledig rijp is en eet nooit vruchten van een onbekende Passiflora zonder de soort eerst te identificeren.
Passiflora edulis is de belangrijkste soort die voor de bekende eetbare passievrucht wordt geteeld. Deze vruchten hebben veel meer aromatisch vruchtvlees dan de oranje vruchten van Passiflora caerulea.
Passiflora caerulea behoort tot de sterkere passiebloemen en kan daardoor onder gunstige omstandigheden in Nederlandse tuinen worden gehouden. Een beschutte, zonnige standplaats is daarbij gunstig. Strenge vorst kan bovengrondse delen wel beschadigen.
Voor het traditionele kruidengeneeskundige gebruik van passiebloem staat Passiflora incarnata centraal. Volgens de Europese monografie worden de gedroogde bovengrondse delen gebruikt.
Gebruik Passiflora caerulea niet zomaar als vervanging voor de Passiflora incarnata die voor traditionele passiebloempreparaten wordt gebruikt. Dat de rijpe vrucht van P. caerulea eetbaar is, zegt niets over de geschiktheid van andere plantendelen voor zelfgemaakte thee.
Eerst de soort bepalen, daarna pas proeven
Dus: kun je de vruchten van de passiebloem eten? Soms wel, maar je moet weten welke passiebloem je hebt.
Heb je de veel voorkomende Passiflora caerulea met wit-blauwe bloemen en eivormige vruchten die uiteindelijk feloranje worden, dan zijn de volledig rijpe vruchten eetbaar. Verwacht er alleen niet te veel van. Ze hebben doorgaans weinig vruchtvlees en een vrij flauwe smaak.
Wil je de zoete, aromatische passievrucht zoals je die uit de winkel kent, dan kom je uit bij Passiflora edulis. En zoek je juist naar de passiebloem die wordt gebruikt voor traditionele passiebloemthee, dan gaat het om Passiflora incarnata.
Drie passiebloemen dus, met drie heel verschillende redenen om ze te kweken of te gebruiken. En juist dat verschil is handig om te kennen voordat je enthousiast alle oranje vruchten uit je tuin begint open te snijden.
